انسان را در دو دنيا معذّب دارد، بدخُلقى با اهل خانه يا همسايگان يا هم‌شغل‌ها يا اهل بازار و محلّه است، كه اين زاييده غضب و شهوت است.

اگر انسان مجاهد مدّتى درصدد برآيد كه هر وقت ناملايمى پيش آمد مى‌كند از براى او، و آتش غضب شعله‌ور مى‌شود و بناى سوزاندن باطن را مى‌گذارد و دعوت مى‌كند او را بر ناسزا گفتن و بدگويى كردن، برخلاف نفس اقدام كرده عاقبت بد و نتيجه زشت اين خلق را ياد بياورد در عوض ملايمت به خرج بدهد و در باطن شيطان را لعن كند و به خدا از او پناه ببرد، من به شما قول مى‌دهم كه اگر چنين رفتارى كنيد، بعد از چند مرتبه تكرار آن خُلق به‌كلّى عوض شده و خلق نيكو در باطن مملكت شما منزل مى‌كند. ولى اگر مطابق ميل نفس رفتار كنيد، اوّلًا در همين عالم ممكن است شما را نيست و نابود كند. پناه مى‌برم به خداى تعالى از غضب كه مى‌شود در يك آن، انسان را در دو دنيا هلاك كند؛ خداى نخواسته موجب قتل نفسى بشود. ممكن است انسان در حال غضب به نواميس الهيه ناسزا بگويد؛ چنانچه ديديم مردم را در حال غضب كه ردّه گفتند و مرتد شدند.

حكما فرموده‌اند كه كشتى بى‌ناخدا كه در موج‌هاى سخت دريا گرفتار شود به نجات نزديك‌تر است از انسان در حال غضب‌ [1].

يا اگر خداى نخواسته اهل جدال و مِراء در مباحثه علميه هستى- كما اين‌كه بعضى از ما طلبه‌ها گرفتار اين سريره زشت هستيم- مدّتى برخلاف نفس اقدام كن. در مجالس رسمى كه مشحون به علما و عوام است مباحثه كه پيش آمد كرد ديدى طرف صحيح مى‌گويد، معترف به اشتباه خودت بشو و تصديق آن طرف را بكن. اميد است در اندك زمانى رفع اين رذيله شود.

خدا نكند كه حرف بعضى از اهل علم و مدّعى مكاشفه درست باشد: مى‌گويد: براى من در يكى از مكاشفات كشف شد كه تخاصم اهل نار، كه خداى تعالى اطّلاع مى‌دهد،

[1] جامع السعادات، ج 1، ص 288. و ابن مسكويه در تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق اين كلام را از بقراط نقل مى‌كند، چنانچه در شرح حديث هفتم خواهد آمد.