مى‌شود؟ زيرا كه امور آخرتى با دنيا فرق‌ها دارد. ذلت در آخرت غير از ذلت در دنياست؛ چنانچه نعمت‌ها و عذاب‌هاى آن‌جا مناسبت با اين‌جا ندارد: نعمتش فوق تصور ماست؛ عذابش خارج از حوصله ماست؛ كرامتش بالاتر از آنچه هست كه ما خيال مى‌كنيم. ذلت و خواريش غير از اين ذلت و خوارى‌هايى است كه ما گمان مى‌كنيم.

و عاقبت كار متكبر هم جهنم است. در حديث است كه‌

«الكبر مطايا النار» [1]

كسى كه مركب كبر سوار است او را به آتش مى‌برد، و روى بهشت را نخواهد ديد تا در او از اين صفت اثرى باشد.

چنانچه از رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- نقل است كه فرمود:

«لن يدخل الجنة من في قلبه مثقال حبة من خردل من كبر» [2]

. و جناب امام باقر و امام صادق- عليهما السلام- نيز قريب به همين را فرموده‌اند [3].

و در حديث شريف كافى است كه حضرت باقر- عليه السلام- فرمودند:

«العز رداء الله و الكبر إزاره؛ فمن تناول شيئا منه أكبه الله في جهنم» [4]

. حاصل معنا آن‌كه «عزت و كبريا از خداست. كسى كه چيزى از او را داشته باشد، خداى تعالى او را به روى در جهنم افكند». آن هم چه جهنمى براى متكبرين تهيه شده است [كه‌] غير از جهنم ساير مردم است. بس است، حديث كمرشكنى كه سابقاً ترجمه آن را نقل كردم‌ [5]، اين‌جا كه محل اوست نقل مى‌كنم:

[1] عقاب الأعمال، ص 265، حديث 6؛ وسائل الشيعة، ج 15، ص 378، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهادالنفس»، باب 58، حديث 14.

[2] «فرمود: كسى كه در دلش به اندازه دانه خردلى كبر و خودخواهى باشد، هرگز داخل بهشت نمى‌شود». (معاني الأخبار، ص 241، حديث 1؛ وسائل‌الشيعة، ج 16، ص 7، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهاد النفس»، باب 60، حديث 6)

[3] معاني الأخبار، ص 241، حديث 2؛ وسائل الشيعة، ج 16، ص 8، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهاد النفس»، باب 60، حديث 7.

[4] الكافي، ج 2، ص 309، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الكبر»، حديث 3.

[5] ر. ك: صفحه 31.