|
|
اسم الکتاب: دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - جلد ۱
المؤلف: حسن زاده آملي، حسن
الجزء: ۱
الصفحة: ۲۷۷
درس 55 : كرويت ارض سخن در بيان طول و عرض بلاد و طريق تحصيل آنها بود كه بمناسبت بحث , تحريم مطالبى و تحقيق و تنقيب مسائلى بميان آمد . و در درس 45 وعده داده ايم كه يادداشتهايى كه از كتب ارباب فن را بلحاظ تمرين مباحث و تشحيذ اذهان در طول و عرض بلاد عنوان كنيم كه برخى گفته آمد و اينك وقت و نوبت برخى ديگر فرا رسيده است : در كتاب هيئت منظوم نگارش ميرزا ابراهيم اردكانى در بيان طول و عرض نقاط مختلفه زمين چنين آمده است ( ص 71 ط 1 ) : زخط استوا تا قطب ارضى است *** نود قسمت , بنام بعد عرضى است چه خواهى جستن عرض مكانى *** بجو تو ميل جرم آسمانى كه اندر سمت راس آن مكان است *** بقدر ميل او عرض مكان است بهر جا كار تفاع قطب بينى *** همان اندازه دان عرض زمينى اگر خواهى شوى از طولش آگاه *** زخط نيمروزى رصدگاه شمر تا سمت راس آن مكان را *** كه تا مرصد بيابى طول آن را چو نجمى آيدت بر جانب سر *** از آنجا تا به مرصد وقت بشمر بهر ساعت از آن يه درجه طول است *** بدين نسبت بدان هر چه فصول است در بيت دوم و سوم گويد : هر گاه كوكبى در افقى از سمت راس گذرد بعد آن كوكب مساوى با عرض بلد است . در درس دهم دانسته ايم كه بعد كواكب قوسى از دائره ميل است ميان مركز |
|