|
|
اسم الکتاب: دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - جلد ۱
المؤلف: حسن زاده آملي، حسن
الجزء: ۱
الصفحة: ۴۳۴
نقطه انقلابين است بربع دور رسد و نهار اطولش بقدر يكشبانه روز باشد و نهار اقصر يك آن . و در ديگر بقاع كه ميان آن دو موضع باشد , تعديل النهار مقدارى بود كمتر از ربع دور . و در آفاقى كه ماوراى اين آفاق است تا عرض تسعين اجزائى كه ابدى الظهور و ابدى الخفاء است آنرا تعديل النهار نيست , و اجزائى را كه طلوع و غروب است تعديل النهار هست . بالجمله تعديل النهار هر چهار نقطه كه ميول آنها برابر باشد يك مقدار بود پس تعديل النهار يك ربع كافى باشد در معرفت تعديل النهار همه اجزاى منطقة البروج]( انتهى . ملاعلى قوشچى در فارسى هيئت گويد : ( از مدارات مركز كوكب آنچه فوق الارض باشد قوس النهار آنكوكب گويند , و آنچه تحت الافق باشد قوس الليل او . و آنچه ميان افق و دائره ميلى كه به نقطه مشرق و مغرب گذرد واقع شود آنرا تعديل النهار آن كوكب گويند , و تفاضل ميان هر يك از قوس النهار و قوس الليل كوكب و ميان نصف دور بقدر ضعف تعديل النهار بود) . و ملاعبدالعلى بيرجندى در شرح باب هشتم از مقالت دوم زيج الغ بيكى در تعريف تعديل النهار گويد : ( تعديل النهار نصف تفاوت است ميان قوس النهار ببلد و قوس النهار بخط استواء . يا تفاوت است ميان نصف قوس النهار بلدى و ربع دور) . و بسيارى از اهل فن , تعديل النهار را بدين وجه تعريف فرموده اند كه آن قوسى است از معدل النهار كه واقع شود ميان مطلع كوكب يا مغيب آن , يا مطلع جزء يا مغيب آن , و ميان دائره ميلى كه بر محل تقاطع افق با مدار كوكب يا جزء گذشته باشد . و نيز بسيارى از مهره فن تعديل النهار را چنين تعريف فرموده اند كه تعديل النهار مر جزء از فلك بروج , فضل بين مطالع آن جزء بخط استواء و بين مطالع همان جزء ببلد مفروض است . از آن جمله چغمينى در( الملخص فى الهيئة) گويد : |
|