|
|
اسم الکتاب: دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - جلد ۱
المؤلف: حسن زاده آملي، حسن
الجزء: ۱
الصفحة: ۹۱
2 ميان قطب خفى افق كه سمت قدم است و معدل النهار . 3 قوس ارتفاع قطب ظاهر معدل . 4 قوس انحطاط قطب خفى معدل . و چون بر قسى اربع ياد شده اطلاق عرض بلد شده است , بر تمام هر يك آنها تا ربع دور نيز اطلاق تمام عرض بلد شده است . به اين بيان كه چون عرض حقيقى بلد قوسى از دائره نصف النهار منحصر بين سمت رأس و دائره معدل از جانب اقرب است , قوس تمام حقيقى آن نيز متمم همان قوس است كه منحصر بين دائره معدل النهار و دائره افق است از جانب اقرب . و چون ارتفاع قطب ظاهر معدل مساوى عرض بلد است پس قوسى از دائره نصف النهار كه محصور بين قطبين يعنى قطب ظاهر معدل النهار و قطب ظاهر افق يعنى سمت رأس است مساوى با تمام عرض بلد خواهد بود . و چون انحطاط قطب خفى معدل مساوى با عرض بلد است پس قوسى از دائره نصف النهار كه منحصر بين قطبين يعنى قطب خفى معدل و قطب خفى افق كه سمت قدم است مساوى با تمام عرض بلد است . و چون قوسى از دائره نصف النهار كه منحصر بين قطب خفى افق و دائره معدل النهار از جانب اقرب مساوى عرض بلد است پس قوسى از دائره نصف النهار كه منحصر بين دائره معدل و دائره افق از جانب اقرب است تمام عرض بلد است . اين بيان ما به تفصيل در عرض بلد و تمام آن , شرح عبارت موجز خواجه طوسى در تذكره است كه در بحث دائره نصف النهار فرموده است : والقوس الواقعة منها بين قطب معدل النهار و دائره الافق , او بين قطب الافق و دائرة المعدل تسمى عرض البلد , والتى بين القطبين او المنطقتين تمامه . به عنوان تمرين و تشحيذ ذهن در اين عبارت محقق بيرجندى در شرح تذكره در بيان عرض بلد دقت بفرماييد : ([ و بالحقيقه هو قوس منها بين سمت الرأس و المعدل من جانب لااقرب منه . و هى |
|