و دانسته آمد كه شناختن هستى و [1] گوهر و عرض مطلق، مر علم برين راست. و بتفصيل فرود آيد بعلم حالهاء، كمّيّت، و حالهاء [2] كيفيّت، آن كه اندر [3] مادّت بوند، و پيوند، دارند- بحركت و سكون.

و پيدا شد [4] كه علم اين چنين حالهاء- يا علم طبيعى است، يا علم رياضى.

و علم طبيعى: علم آن حالها بود- كه تصوّر ايشان بى‌مادّت نبود.

و علم رياضى: علم آن حالها بود، كه هر چند كه‌ [5] از مادّت جدا نبودند، [6] اندر وجود، جدا بوند اندر وهم. پس تفصيل كردن‌ [7] هستى از علم برين تا باين علم فرود آرد [8]، و ما سببى را آغاز علم طبيعى خواهيم كردن، كه سخن پيوسته‌تر بود. [9] و آنچه از علم رياضى‌ [10] اندر اين كتاب بخواهيم گفتن بآخر گوئيم، و بيكجا گوئيم‌ [11] و هر چه از اصول‌ [12] بايست مر علم طبيعى را، و مر علم‌ [13] رياضى را اندر علم برين گفته آمد [14]، و چون علم طبيعى پيوند

[1] بى: و- ن.

[2] حالات- ن.

[3] بى: ر- ه.

[4] پنداشتند- آ.

[5] بى: كه- ط- د- ن.

[6] بى: جدا- د،- جدا نبود- ط- ن.

[7] تفصيل كردن علم- ه.

[8] فرود آيد- ط- د- ن.

[9] پيوسته بود- ه.

[10] رياضين- م.

[11] بيكجاى گوئيم- ط- د- ن،- بيكجاى گويم- ه.

[12] وصول- د- ن.

[13] طبيعى و علم- ه.

[14] دانسته آمد- آخ،- گفته‌اند- ن.