والارض الثانية فوق السماء الدنيا و السماء الثانية فوقها قبة , و الارض الثالثة فوق السماء الثانية و السماء الثالثة فوقها قبة , حتى ذكر الرابعة و الخامسة و السادسة فقال : و الارض السابعة فوق السماء السادسة و السماء السابعة فوقها قبة , و عرض الرحمن فوق السماء السابعة , و هو قوله سبع سموات و من الارض مثلهن ]( انتهى .

راقم گويد : آن كه صاحب مجمع فرمود( : مثلهن فى العدد لا فى الكيفية) بنابر نظر افلاك مجسمه است كه در بحث از محدد الجهات , در طبيعات فلسفه چون نمط دوم اشارات و مقالت دوم طبيعيات شفاء عنوان شده است كه اجرام علوى اعم از افلاك و ما فيها را داراى طبيعت خامسه دانسته اند , و خرق و التيام را بر آنها روا نداشته اند از آن روى كه حركت استقامى براى آنها محال است . و در دروس گذشته دانسته شد كه در علم هيات از افلاك مجسمه تعبير به هيئت مجسمه مى شود . و لكن نظر مذكور عند التحقيق ناتمام است , اگر هفت زمين در كيفيت و عدد هر دو مثل هفت آسمان باشد اشكالى روى نمى آورد . و بسا از آيات قرآنى مانند( ان الله يمسك السموات و الارض ان تزولا ) ( فاطر 42 ) صحيح است كه به معنى كره ارض دانسته شود .

و تفسير ابن عباس ناظر به هفت اقليم شناخته شده در نزد مردم است . استاد علامه شعرانى نيز در تعليقه اش بر مجمع در اينمقام فرمود كه :

( قول ابن عباس اقرب الى الاعتبار فان الظاهر ان الله تعالى احتج على الناس بما يعرفون و كان المعروف عندهم ان السموات للسيارات سبع , و الارض على سبعة اقاليم , و لم يكن الاقاليم طبقات بعضها فوق بعض بل كانت متجاورة بعضها الى جنب بعض فاحتج الله تعالى عليهم بانكم تعترفون بهذه فاعلموا أن خالقها الله عزوجل . و اما رواية العياشى فهى تنطبق على ما يعتقد اهل عصرنا من ان كل سيارة بمنزلة ارض يحيط بها جو السماء , و كل سماء الفضاء المحيط الذى تجرى السيارة فيه) .

و بر همين منوال در كتاب راه سعادت به فارسى فرموده است :

([ اگر كسى پرسد هفت آسمان و هفت زمين چيست ؟ در جواب گوييم : تقسيم هر مكان را هر كس بر حسب مصلحت خود هر طور فرض كند صحيح است , مثلا