|
اسم الکتاب: مساله ربا
المؤلف: مطهری، مرتضی
الجزء: ۱
الصفحة: ۳۳۸
بعضی موارد هست که واقعا این نسبت داده میشود یعنی فرد برای آن کار سبب شده ولی مواردی هست که دخالت شخص در آن کار بسیار ضعیف تلقی میشود ، یعنی عرف او را منشأ این کار تلقی نمیکند . به علاوه در جائی که انسان دیگری دخالت دارد مثل همین مثال اخیر دزد مسئله به این شکل مطرح است . مسئله اقوائیت ممکن است این سؤال پیش بیاید که چه فرق است بین اینکه انسان در قفس را باز کند و آن کبوتر فرار کند و اینکه در خانه را باز بگذارد و دزد بیاید و قالیچه را ببرد . چطور در آنجا شما ضامن هستید ولی اینجا میگویند ضامن نیستید ؟ در اینجا پای یک انسان در کار است که به هر حال خود او ضامن است و آن دزد است . مسئله ، مسئله اقوائیت ( قویتر بودن ) سبب مباشرت از سبب است . آنجا که فاعل بالتسبیب و فاعل بالمباشره هر دو انسان هستند ، میگویند : گاهی انسان مسبب و انسان سبب به یک اندازه دخالت دارند ، گاهی هم آن مباشرت دخالت داشته باشند و دخالت یکی قویتر است و گاهی به عکس . اگر در یک مورد دو انسان دخالت داشته باشند و دخالت یکی قویتر تشخیص داده شود ، آن دیگری ضامن نیست . در مورد مکره و مکره ، مسبب از مباشر قویتر است ، یعنی آنکه فرمان میدهد و مجبور میکند و تهدید میکند ، این انسان مسبب دخالتش اقوای از آن انسان سبب مجبور است . لذا ما در آنجا میگوئیم : انسان مکره ضامن است نه مکره ، اما در مورد مثال دوم که یک انسانی در خانه را باز میگذارد بعد یک انسان دیگری که دارای اراده و اختیار است میآید قالیچه را میبرد ، ضامن این انسان دیگر است . در اینجا مباشر
|