|
اسم الکتاب: نظری به نظام اقتصادی اسلام
المؤلف: مطهری، مرتضی
الجزء: ۱
الصفحة: ۲۹
اولی ترین احتیاجات وی ، احتیاجات اقتصادی است ، یعنی اموری که انسان در حیات و بقاء شخصی خود به آنها نیازمند است ، و بدون آنها قادر به ادامه حیات نیست . اگر فرض کنیم زمانی بوده است که انسان تنها زندگی میکرده است ، یعنی هیچ گونه اشتراک مساعی میان افراد نبوده است نه این که حتی گله وار نیز زندگی نمیکر ده است هر کس خودش شخصا مایحتاج زندگی خود را تهیه و به مصرف میرسانیده است ، در آن زمان ، اقتصاد ، موضوع نداشته است ، همان طوری که یک گله آهو با هم چرا میکنند ولی هیچ گونه روابطی که بتوان نام آنها را روابط اجتماعی یا اقتصادی نهاد در میان آنها وجود ندارد . > پولدار به واسطه پول زیباترین زنان را در اختیار میگیرد ، " اوناسیس " ، " ژاکلین " را به یک معنی میخرد ، یهودیان آمریکا رؤساء جمهوری را میخرند ، و بر عکس ، یک خوشگل و یا صاحب یک زن خوشگل ، آراء بیشتری میآورد و احیانا ثروت بیشتری تصاحب میکند . ممکن است گفته شود که ملاک ، اموری است که تولید و توزیع میشوند . جواب این است که بسیاری از ثروتها تولید انسان نیست ، مثل معادن زیر زمینی و حیوانات دریایی و شکاری . و به علاوه ، تولید ، در غیر مورد ثروت هم صادق است . تولید پسر و دختر از نظر احتیاجات زناشویی بشر ، تولید است و باید هم توزیع بشود . ممکن است گفته شود اگر ملاک ، مبادله باشد ، پس در کشورهای اشتراکی ، اقتصاد وجود ندارد . جواب این است که در این اجتماعات همه مالکاند و همه شریک اند و ثروت قابلیت مبادله دارد ولی میان اجتماع و طرف دیگر که فرضا فرد یا اجتماع دیگر است . و فرضا همه افراد بشر ، یک جامعه اشتراکی را به وجود آورند ، باز قابلیت مبادله از میان نمیرود . و البته همان طور که در متن گفتهایم ، اقتصاد فرع بر نوعی رابطه اجتماعی از لحاظ امر اقتصادی است . به نظر میرسد که این تعریف نه جامع است ، زیرا برخی ثروتها از لوازم حیات و بقاء شخص نیست ، و نه مانع است ، زیرا جنس مخالف و همچنین زندگی اجتماعی از شرائط بقاء و حیات شخص است .
|