وَالمُتكلّمين الشيخِ أَبي عَبداللَّه مُحَمَّدِ بنِ مُحمّدِ بنِ نُعْمانَ الشَّيخِ المُفيد [1]، عَن شَيْخِهِ رَئيسِ المُحدِّثين الشّيخ أَبي جَعفرٍ مُحمّدِ بنِ عليّ بنِ الْحُسينِ بنِ مُوسى بْنِ بابِوَيْهِ القُمّي‌ [2] صاحِب كتاب مَنْ لايَحْضُرُهُ الْفَقيهِ، عَنِ الشَّيخِ أَبي القاسمِ جَعْفَرِ بْنِ قُولَوَيْهِ‌ [3]، عَن الشَّيخِ الأَجلّ ثِقةِالإسلامِ مُحمّد بن يعقوبَ الكلينيّ‌ [4] صاحب الكافي، عَن عَليِّ بنِ‌

[1] شيخ ابوعبداللَّه محمد بن نعمان (336 يا 338- 413 ق) ملقب به «مفيد» و «ابن معلم» از كبار فقها ومتكلمان و محدثان شيعه. در زمان خود رياست علمى بغداد را به عهده داشت. او مورد عنايت و توجه حضرت ولى عصر (عج) بود و در دو نامه كه از آن حضرت به عنوان وى صادر گرديده است، حضرت او را با تعبيرات «أخ سديد» و «شيخ مفيد» و «ولىّ رشيد» و «ولىّ مخلص» و «ناصر حق» و «داعى الى الحق» خطاب فرموده‌اند. شيخ مفيد در محضر دانشمندان شيعه و سنى و زيدى، همچون جعفر بن محمد قولويه، شيخ صدوق، ابن جنيد اسكافى و على بن ابى الجيش بلخى به تكميل تحصيلات پرداخت. سيد مرتضى علم‌الهدى، سيد رضى، شيخ طوسى، نجاشى، كراجكى و سالار بن عبدالعزيز از مشهورترين شاگردان وى بوده‌اند. حدود دويست اثر كوچك و بزرگ از او به جاى مانده است كه معروف‌ترين آنها عبارتند از: الإرشاد، الاختصاص، أوائل المقالات، الأمالي و المقنعة.

[2] محمد بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى، مكنى به ابوجعفر، معروف به «ابن بابويه» و «صدوق» (381 ق) از بزرگان علماى اماميه و مشايخ حديث و فقهاى شيعه. ولادت وى در غيبت صغرا و به دعاى امام زمان (عج) واقع شد. وى از پدر خود، على بن بابويه، محمد بن حسن بن وليد و جعفر بن محمد قولويه روايت كرده است و شيخ مفيد، و ابن شاذان، غضائرى، شيخ ابوجعفر محمد دوريستى از او روايت كرده‌اند. تأليفاتش را حدود سيصد نوشته‌اند كه معروف‌ترين آنها عبارت است از: من لا يحضره الفقيه، إكمال الدين و إتمام النعمة، الخصال، التوحيد، عيون أخبارالرضا، الأمالي، معاني الأخبار، علل الشرائع، الهداية و المقنع. مرقد وى در شهر رى زيارتگاه دوستان اهل بيت است.

[3] ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولويه قمّى (368 ق) از محدثان و فقهاى بزرگ شيعه در قرن چهارم هجرى. او از كلينى و ابن عقده و على بن بابويه قمّى (پدر شيخ صدوق) روايت كرده است و شيخ مفيد و نجاشى و ديگران از وى روايت كرده‌اند. تأليفاتى در فقه و حديث دارد كه كامل الزيارات مشهورترين آنهاست.

[4] محمد بن يعقوب بن اسحاق كلينى رازى، معروف به «ثقة الإسلام» (328 يا 329 ق) از بزرگان محدثان‌شيعه و شيخ مشايخ اهل حديث است و در اين علم سرآمد همگنان خود در تاريخ به شمار مى‌رود. او بتقريب از چهل تن حديث آموخت و بسيارى از بزرگان، مانند جعفر بن محمد قولويه، هارون بن موسى تلعكبرى از او حديث نقل كرده‌اند. كلينى اولين مؤلف از مولفان كتب اربعه شيعه است كه به ساليان دراز كتاب عظيم الكافي را در سه بخش «اصول» و «فروع» و «روضه» گرد آورد. از اوست: كتاب الرجال، رسائل الأئمة، كتاب الرد على القرامطة و كتاب تعبير الرؤيا.